Biuro Podróży - EURO-TOUR
 
    
 

DWOREK STRUÂ?Y??SKICH W SANDOMIERZU.

 

    Historia budynków dworskich przy ulicy Zawichojskiej 2 si??ga wiosny 1861 r., kiedy to Matylda StruÂ?y??ska, Â?ona Cypriana StruÂ?y??skiego, zadeklarowaÂ?a w sandomierskim magistracie ch???? przystÂ?pienia do rozbiórki swojego starego drewnianego domu krytego sÂ?omÂ? i wystawienie w tym samym miejscu nowego parterowego drewnianego domu krytego gontem. Wkrótce po otrzymaniu zgody na budow?? tego domu zwanego nast??pnie oficynÂ?, latem i jesieniÂ? 1861 r., Matylda i Cyprian StruÂ?y??scy wznieÂ?li obok murowany dworek oraz pierwsze przydworskie zabudowania gospodarcze. Projektantem zespoÂ?u dworskiego byÂ? ówczesny architekt powiatowy Jan Lasota. Po zako??czeniu prac budowlanych Cyprian Â?onÂ? przenieÂ?li si?? ze starego domu rodziny StruÂ?y??skich na PrzedmieÂ?ciu Opatowskim 10 (obecny dworek rodziny Sobolewskich przy ulicy Mickiewicza) i zamieszkali w nowowybudowanym domu na PrzedmieÂ?ciu Zawichojskim 2 (obecnie ul.Zawichojskiej 2).

    Cyprian StruÂ?y??ski byÂ? w Sandomierzu osobistoÂ?ciÂ? znaczÂ?cÂ? i cieszÂ?cÂ? si?? wÂ?ród mieszka??ców duÂ?ym autorytetem. W 1860 r. peÂ?niÂ? w radzie miasta funkcj?? sekretarza, a w trzy lata póÂ?niej kandydowaÂ? na wakujÂ?ce stanowisko prezydenta. Jego wybór oprotestowaÂ?y jednak wÂ?adze carskie i w zamian zaoferowaÂ?y mu stanowisko zast??pcy naczelnika powiatu sandomierskiego i tytuÂ? radcy dworu. Wspólnie z naczelnikiem powiatu sandomierskiego GoÂ?ubowem, budowniczym powiatowym - architektem Janem LasotÂ? i doktorem Teofilem Szpotem - Cyprian StruÂ?y??ski zakÂ?adaÂ? w 1869 r. ogród spacerowy za koÂ?cioÂ?em reformackim p.w. Â?w. Józefa (dzisiejszy park miejski). Kilka lat póÂ?niej przekazaÂ? miastu cz??Â??? swojej posesji mi??dzy tzw. LatarniÂ? ChocimskÂ? a BramÂ? OpatowskÂ? celem wzniesienia w tym miejscu budynków StraÂ?y Ogniowej. Jako znany sandomierski spoÂ?ecznik wÂ?Â?czyÂ? si?? teÂ? aktywnie w prace przy realizacji sieci kanalizacyjnej w mieÂ?cie, a u schyÂ?ku Â?ycia równieÂ? w doprowadzenie linii kolejowej do Sandomierza. Cyprian StruÂ?y??ski jest teÂ? autorem opisu Sandomierza w "SÂ?owniku Geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów sÂ?owia??skich" wydanego w latach 80-tych XIX-go wieku. Ze wzgl??dów rodzinnych w latach 90-tych XIX wieku Cyprian postanowiÂ? rozbudowa?? dworek. Wtedy to zostaÂ?y dobudowane od strony póÂ?nocnej i poÂ?udniowej skrzydÂ?a o konstrukcji drewnianej Â?cian, a dach dworku z formy czterospadowej zostaÂ? przeksztaÂ?cony w dach dwuspadowy. Po rozbudowie budynek straciÂ? nieco swój pierwotny „dworkowy” charakter.

    Po Â?mierci Cypriana we wrzeÂ?niu 1901 roku, Â?ona Matylda StruÂ?y??ska przekazaÂ?a miastu cz??Â??? posesji dworskiej graniczÂ?cej z ulicÂ? BrowarnÂ? pod budow?? Szpitala Epidemiologicznego w Sandomierzu. Po jej Â?mierci w 1921 roku spadkobiercy podzielili wi??kszoÂ??? gruntów rolnych otaczajÂ?cych od póÂ?nocy zespóÂ? dworski i sprzedali je jako dziaÂ?ki budowlane. W ten sposób na tym terenie powstaÂ?a w latach 30-tych XX wieku ulica Winnica (obecna ulica Andrzeja Struga). Tym samym przydworskie budynki gospodarcze (stajnia, stodoÂ?a, obora, drwalnia) z biegiem lat zatraciÂ?y swój pierwotny charakter i w latach 30-tych zostaÂ?y rozebrane.

   Cz??stym goÂ?ciem w dworku StruÂ?y??skich byÂ? Andrzej Strug (Tadeusz GaÂ?ecki) - pisarz, dziaÂ?acz PPS, senator RP. Jego siostra Wanda GaÂ?ecka wyszÂ?a za mÂ?Â? za Tadeusza StruÂ?ynskiego - syna Cypriana i Matyldy. Z tym faktem prawdopodobnie jest teÂ? zwiÂ?zany pseudonim pisarski Tadeusza GaÂ?eckiego (Andrzej Strug). W dworku goÂ?ciÂ? teÂ? generaÂ? Józef Dowbór MuÂ?nicki, pochodzÂ?cy zresztÂ? z niedalekiego Garbowa - dowódca I Korpusu Polskiego na Wschodzie i póÂ?niejszy dowódca jedynego zwyci??skiego powstania polskiego  czyli Powstania  Wielkopolskiego. Z kolei w poÂ?owie lat 50-tych zakupem dworku lub cho??by cz??Â?ci terenu przydworskiego byÂ? bardzo zainteresowany znany pisarz zwiÂ?zany dÂ?ugie lata z Sandomierzem - JarosÂ?aw Iwaszkiewicz. Do sfinalizowania transakcji nie doszÂ?o, lecz zachowaÂ?a si?? interesujÂ?ca korespondencja w tej sprawie pomi??dzy pisarzem i poÂ?redniczÂ?cym w rozmowach jego sandomierskim kolegÂ? Wincentym Burkiem.

   ZespóÂ? dworski StruÂ?y??skich w 1959 roku wpisany zostaÂ? do rejestru zabytków województwa kieleckiego i jako taki zgodnie z wymogami ustawowymi podlegaÂ? i podlega ochronie pa??stwowych sÂ?uÂ?b konserwatorskich. Ostatni jego remont przeprowadzony zostaÂ? przez poprzednich wÂ?aÂ?cicieli na poczÂ?tku lat 60-tych. Niestety zabytkowy obiekt, cho?? byÂ? caÂ?y czas prywatnym budynkiem mieszkalnym obj??ty byÂ? ustawowym kwaterunkiem miejskim. PogarszajÂ?cy si?? stan techniczny dworku spowodowaÂ?, Â?e cz??Â??? lokatorów opuÂ?ciÂ?a budynek w 1993 roku, a ostatni lokator dopiero w marcu 2001 roku.

    Do wiosny 2002 roku dawny zespóÂ? dworski StruÂ?y??skich straszyÂ? wszystkich obÂ?aÂ?Â?cymi tynkami, zmurszaÂ?ymi cegÂ?ami, Â?atanym eternitem dachem i panoszÂ?cÂ? si?? wokóÂ?, dziko rosnÂ?cÂ? roÂ?linnoÂ?ciÂ?. Dla miÂ?oÂ?ników Sandomierza i wszystkich ceniÂ?cych walory zabytkowych budynków byÂ?a to sytuacja, która draÂ?niÂ?a poczucie estetyki. ZwÂ?aszcza, Â?e dworek jest poÂ?oÂ?ony w miejscu dobrze wyeksponowanym w krajobrazie staromiejskim, naprzeciw Bramy Opatowskiej i kompleksu poklasztornego Benedyktynek mieszczÂ?cego dziÂ? WyÂ?sze Seminarium Duchowne. Od dawna wiadomo byÂ?o, Â?e poprawi?? ten stan rzeczy b??dzie mógÂ? inwestor zdecydowany zaangaÂ?owa?? si?? w Â?mudny proces prac remontowo–konserwatorskich i adaptacyjnych. Zadania tego podj??li si?? MaÂ?gorzata i MirosÂ?aw Tusznio, którzy w 2001 r. nabyli od p.Ireny StruÂ?y??skiej i pozostaÂ?ych trzech wspóÂ?wÂ?aÂ?cicielek dworek wraz z pobliskÂ? oficynÂ? i otaczajÂ?cym terenem.

W drugiej poÂ?owie 2001 roku na zlecenie inwestorów wykonane zostaÂ?y stosowne ekspertyzy, a nast??pnie opracowana specjalistyczna dokumentacja. Studium historyczno-architektoniczne oraz wytyczne konserwatorskie opracowaÂ? dr Jacek Serafinowicz. W wyniku przeprowadzonej kwerendy w Archiwum Pa??stwowym w Radomiu odnalazÂ? on inwentaryzacj?? powykonawczÂ? zespoÂ?u dworskiego StruÂ?y??skich, sporzÂ?dzonÂ? w 1867 roku przez Jana Lassot?? - projektanta zespoÂ?u dworskiego. Na tej podstawie moÂ?na byÂ?o odtworzy?? pierwotny wyglÂ?d dworku i oficyny oraz kubatury przydworskich budynków gospodarczych. Z kolei badania mykologicze wi??Â?by dachowej oraz stolarki okiennej i drzwiowej przeprowadziÂ?a mgr J.Polewska. Ekspertyz?? konstrukcyjnÂ? stanu zachowania zespoÂ?u dworskiego wykonaÂ?a mgr inÂ?. Anna Banasiak. Inwentaryzacj?? aktualizacyjnÂ? architektoniczno-konserwatorskÂ? dworku i oficyny wykonaÂ? p.Krzysztof Fryc. Dokumentacj?? geologicznÂ? terenu na którym posadowiony jest zespóÂ? dworski opracowaÂ? inÂ?. Eugeniusz Florek. Dokumentacj?? fotograficzÂ? zespoÂ?u dworskiego wykonaÂ? MirosÂ?aw Tusznio. W paÂ?dzierniku i listopadzie 2001 roku przeprowadziÂ? on równieÂ? kwerend?? w Archiwum Pa??stwowym w Sandomierzu, w wyniku której odnalazÂ? trzy wczeÂ?niej nie skatalogowane mapy wycinkowe miasta, a wÂ?ród nich map?? z 1865 roku sporzÂ?dzonÂ? przez Budowniczego Powiatowego Jana Lassot??, potwierdzajÂ?cÂ? istnienie juÂ? wtedy jednego z przydworskich budynków gospodarczych (pomi??dzy dworkiem i LatarniÂ? ChocimskÂ?). Skan tej mapy jest zamieszczony poniÂ?ej. Na tej podstawie w grudniu 2001 roku mgr inÂ?. arch. Piotr Paszkiewicz opracowaÂ? koncepcj?? architektoniczÂ? programowo- przestrzennÂ? odbudowy dworku i oficyny, w dalszej kolejnoÂ?ci dawnych przydworskich budynków gospodarczych. Po zatwierdzeniu koncepcji odbudowy zespoÂ?u dworskiego przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kielcach zespóÂ? projektowy pod kierownictwem mgr inÂ?. arch. Piotra Paszkiewicza wykonaÂ? projekt budowlano-techniczny wraz z przyÂ?Â?czami.

    Po otrzymaniu pozwolenia na budow?? MaÂ?gorzata i MirosÂ?aw Tusznio w okresie od czerwca do paÂ?dziernika 2002 roku zrealizowali pierwszy etap prac, obejmujÂ?cy roboty murarskie i ciesielskie (stan surowy otwarty). WykonawcÂ? tego etapu robót byÂ?a firma "WIBER" J.DÂ?browski z Buska-Zdroju. NaleÂ?y podkreÂ?li??, Â?e pomimo zÂ?ego stanu murów, w lepiej zachowanych partiach budynku zdecydowano si?? w celu uratowania autentycznej substancji zabytkowej na Â?ciÂ?le konserwatorskie metody prac. Zakres robót przy zabudowaniach uzupeÂ?niÂ? cz??Â?ciowy remont tzw. „Latarni chocimskiej”, poÂ?oÂ?onej obok dworku zabytkowej XVII-wiecznej latarni miejskiej. W 2003 roku caÂ?y teren zabytkowej posesji ogrodzony zostaÂ? stylizowanym kutym metalowym ogrodzeniem o Â?Â?cznej dÂ?ugoÂ?ci 495mb z dwoma bramami wjazdowymi od strony ulicy Zawichojskiej (poÂ?udniowÂ? i póÂ?nocnÂ?). WykonawcÂ? ogrodzenia byÂ?a firma "PRIMA-BUD" A.Sobczyk z Sandomierza. We wrzeÂ?niu i paÂ?dzierniku 2003 roku wykonano montaÂ? stolarki okiennej oraz tynki zewn??trzne, a wiosnÂ? 2004 roku tynki wewn??trzne. W maju 2004 roku firma "STACH-GONT" St. MoÂ?dze?? z Podwilka k/Rabki wykonaÂ?a pokrycie gontem jodÂ?owym poÂ?aci dachowych dworku i oficyny, a firma p. Zbigniewa Sajura z Sandomierza wykonaÂ?a obróbki blacharskie z blachy miedzianej. Latem 2004 roku MaÂ?gorzata i MirosÂ?aw Tusznio zlecili wykonanie instalacji wewn??trznych (elektryczna, wodno-kanalizacyjna, centralnego ogrzewania, przeciwpoÂ?arowa, gazowa) i oraz przyÂ?Â?cza zewn??trzne. Od poczÂ?tku 2005 roku prowadzone byÂ?y roboty wyko??czeniowe (Â?azienki, parkiety, posadzki marmurowe, parapety d??bowe, drzwi wewn??trzne, schody i balustrady, istalacja przeciwpoÂ?arowa i odgromowa, kinkiety i Â?yrandole) - zostaÂ?y one zako??czone póÂ?nÂ? jesieniÂ? 2005 roku. W chwili obecnej pozostaÂ? jeszcze do zrealizowania zakup stylowych mebli do apartamentów w dworku i pokoi goÂ?cinnych w oficynie.

    Prace przy odbudowie zespoÂ?u dworskiego przy ulicy Zawichojskiej 2 zgodnie z planami inwestorów oraz otrzymanymi pozwoleniami na budow?? skÂ?adajÂ? si?? z dwóch etapów:

    Etap I – rozpocz??ty w czerwcu 2002r., obejmowaÂ? remont i odbudow?? na cele hotelowo-turystyczne zabytkowego dworku z oficynÂ? z zachowaniem dawnej funkcji mieszkalnej. Prace te zostaÂ?y uko??czone jesieniÂ? 2005 roku. 

    Etap II – rozpoczÂ?Â? si?? na poczÂ?tku maja 2006 roku i obejmuje odbudow?? dawnych przydworskich budynków gospodarczych (stajnia, stodoÂ?a, obora, drwalnia) z nadaniem im nowych funkcji tj, hotelu z restauracjÂ?, winiarniÂ?, salami konferencyjnymi i zapleczem rekreacyjnym. Zako??czenie tego etapu inwestycji i rozpocz??cie dziaÂ?alnoÂ?ci hotelowo-gastronomicznej caÂ?ego zespoÂ?u dworskiego - maj 2009 roku.

Reprodukcja cz??Â?ci planu miasta Sandomierza z 1865 roku, sporzÂ?dzona przez ??wczesnego Budowniczego Powiatowego Jana Lassot??, kt??ry to byÂ? r??wnieÂ? projektantem dworku StruÂ?y??skich. Dworek ten znajduje si?? w g??rnej cz??Â?ci mapy. Obok dworku naniesione sÂ? na mapie obrysy istniejÂ?cych wtedy zabudowa?? gospodarczych.OryginaÂ? mapy znajduje si?? w Archiwum Pa??stwowym w Sandomierzu.
 
HOTEL "SARMATA" ***
(C) 2013 Biuro Podróży - Euro-Tour
drukarnia cyfrowa aledruk